GASTRONOMİ DÜNYASI
GASTRONOMİ DÜNYASI
Gastronom: Fransızcadan Türkçe diline girmiş olan gastronom kelimesi “damak zevki olan, ağzının tadını bilen, iyi yemekten anlayan kimse” şeklinde Türk Dil Kurumu (2020) tarafından tanımlanmaktadır. İngilizce de “gastronomist” olarak çalışmalarında teori ve uygulamayı birleştiren kişiler olarak ifade edilmektedir. Gurme: Fransızca “gourmet” sözcüğünden gelmekte olan gurme kelimesi Türk Dil Kurumunda “tatbilir” olarak ifade edilmektedir (TDK, 2020). Gurme, hangi yemeğin yanına hangi şarabın uyacağını bilen, yemeğin lezzetine
eleştiri getirebilen ve yediği yemeğin içine bir fiske bile dahi katılmış olsa baharatın adını söyleyebilen kişidir. Gurman: İyi yiyecek ve içeceklerin tüketimine ilgi duyan ve bunları tüketmekten büyük keyif alan kişi olarak ifade edilir.
Gusto: Yaşamı güzelleştirme ve yaşamdan keyif alma sanatı olarak tanımlanan gustoya önem veren kişiler yalnızca yemekten değil, hayatın her yönünden keyif almaya çalışan bireylerdir. Bu kişiler genel olarak zevk sahibidir.
Foodie: Foodie kavramı sırasıyla “gurme”, “ağzının tadını bilen”, “yemeğe düşkün veya dünya mutfağına ilgi duyan kimse” şeklinde tanımlanmaktadır.
Sommelier: Fine-dining (lüks) restoranlarda çalışan şarap ve içecek profesyonellerine verilen unvandır. Degüstatör: Degüstasyon, genellikle içeceklerin ve yiyeceklerin tadımı konusunda bilgili kişilerin beş duyu organını en iyi şekilde kullanarak değerlendirme yapabilmeleri için gerekli işlemler dizisini ifade etmektedir. Degüstatör, degüstasyon işlemini gerçekleştiren kişi, tadım uzmanıdır.
Barista: İtalyanca kökenli bir kelime olan Barista kavramı “barmen” anlamı taşımaktadır. İtalya’da kahve barın arkasında misafirin sipariş ettiği her içeceği hazırlayan kişilerdir. Fakat birçok ülkede olduğu gibi Türkiye’de de “Kahve Barmeni” anlamıyla iş tanımında kullanılmaktadır. Gastronomi Uygulamalarıyla İlgili Kavramlar
Moleküler Gastronomi: Gıdaların pişirilmesi esnasında ortaya çıkan fiziksel ve kimyasal süreçlerini inceleyen bir bilimsel disiplin olarak adlandırılmaktadır.
Füzyon Mutfak: Dünyada “Fusion Cuisine” olarak bilinen mutfak kültürü, Türkçeye “füzyon mutfak” olarak geçmiştir. Füzyon kelimesinin anlamı, “erime, birleşme, bir araya gelme, birleştirme” şeklinde tanımlanır. Füzyon Mutfak, farklı ülke mutfaklarına ait pişirme teknikleri ve malzemelerinin bilinçli bir şekilde aynı tabakada kullanılması ve kombinasyonu anlamında kullanılmaktadır Deneysel Mutfak: Deneysel mutfağın temel araştırma alanları; pişirme süreçlerine yönelik fiziksel ilkelerle ilgili bilimsel anlayışa katkı sağlamak, pişirme ve yeni gıda teknolojilerin toplumsal sonuçları için sosyal bağlamda anlayışı geliştirmek ve yenilikçi mutfak uygulamaları,
Alışılmışın dışında yeni lezzetler ve yeni yemekler geleneklerine yönelik ve deneysel yaklaşımların keşfedilmesini hızlandırmaktır.
Moleküler Miksoloji: Moleküler Miksoloji, içkilerin şekil ve içeriklerini değiştirerek kokteyl içeriklerinin moleküler düzeyde anlaşılmasına ve içerikler üzerinde deney imkânı sağlayan, kimya ve fizikte kullanılan analiz ve teknikleri kullanarak kokteyllerin karıştırılmasına yönelik moleküler gastronominin özel bir alanıdır. Gastronomide Yeni Eğilimlere Yönelik Kavramlar Yenilebilir Böcekler Akımı (Entomofaji):
“Entomophagy” kelimesi böceklerin gıda olarak tüketilmesini ifade etmektedir. Bu kelime Yunancada böcek anlamına gelen “entomo” ve yemek anlamına gelen “phagein” kelimelerinden türemiştir. Bu iki kelimenin birleşimi “insect eating” diğer bir ifade ile böcek yemek
Anlamına gelmektedir Yenilebilir çiçekler: Milattan önceki dönemlerde insanlar tarafından bazı çiçek çeşitlerinin yenilebilir olarak kullanıldığı görülmektedir. Pek çok farklı çiçek türü hem gıda olarak tüketilmiş hem de şifa olarak alternatif tıp alanında kullanılmış.
Slow Food:
Slow Food hareketi küreselleşmeye ve hızlı yemek akımına karşı bir direk cevap olarak görülmektedir. Hızlı Yemek (Fast Food): Hızlı yemek self (service) servis şeklinde yiyecek-içecek hizmeti ya da beklemeden yemek yeme hizmeti olarak tanımlanabilir. Çiğ Beslenme (Raw Food): Çiğ beslenme; çiğ sebze ve meyveden oluşan, sert kabuklu yemişler; tohumlar, filizlenmiş tahıllar ve kurubaklagil tüketimi olarak tanımlanmaktadır.
Yeşil restoranlar: Yeşil restoranlar, çevre bilincine sahip, geleneksel üretim yöntemlerinin kullanmaya özen gösteren, sadece tüketicilere daha kaliteli bir hizmet sunmaya çalışmaktan öte aynı zamanda işletmenin de tasarruflu bir yönetim anlayışına kavuşmasına zemin hazırlayan yiyecek içecek işletmeleridir. Sokak Yemekleri: FAO (Dünya Gıda ve Tarım Örgütü) sokak, cadde ve benzeri yerlerde seyyar satıcı veya dükkanlarda satış yapılan tüketime hazır yiyecekler ve içecekler olarak tanımlamaktadır.
Gastronomi-Turizm İlişkisine Yönelik Kavramlar Gastronomi turizmi son yıllarda en çok araştırılan, en dinamik ve yaratıcı turizm türlerinden biri haline gelmiştir. Bunda ülkelerin; yerel, bölgesel ve ulusal ekonomik kalkınmayı teşvik etmeleri ve turizmi çeşitlendirmek için gastronomi turizminin ne kadar önemli olduğundan haberdar olmaları etkili olmuştur.
Gastronomi Turizmi
Gastronomi turizmi, turistin tatil deneyiminde kültürel ve yerel tatları, kokuları ve dokuları tanıma ve yaşama olanağı sunarak onlara benzersiz bir yiyecek ve içecek deneyimi sağlayan bir turizm çeşididir.
Gastro Turist
Farklı amaçlarla geziye çıkan turistlerin, gezi amacı olarak farklı kültürlerin yiyecek ve içeceklerini tadarak, bu yiyecek ve içeceklerin sunumu ve servisi ile ilgili bilgi sahibi olan ve deneyimleme imkânı bulan kişilere gastro turist adı verilir. Gastronomi Rotaları ve Turları Turizm Rotaları bir ana tema kapsamında birbirinden farklı bir dizi çekiciliği bir araya getiren ve ziyaretçilerin bir yerden başka bir yere seyahat etmesi nedeniyle bölgesel turizmi harekete geçiren bir seyahat çeşididir.
Gastronomik Kimlik:
Yemek, kültür ve kimlik ilişkisi toplumdan topluma farklılık göstermektedir. Bu farklılıklar o toplumun gastronomisinin eşsiz, taklit edilemeyen ve zamanla toplumsal simge haline gelmesine neden olmaktadır. Gastronomiyi turizm açısından değerli kılan yönlerinden biri kültürle olan bağlantısının da etkisiyle bir destinasyonun benzersiz bir kimlik oluşturmasın